شاربن علامتی
تاریخ چه
oدرسال 1875 بيماري توسط بويين جر از بيماري سياه زخم متمايز گرديد.
oدر سالهاي 80-1879 آرلوآنگ, كورنوين و توماس، شاربن علامتي در گاو را شناسايي كردند.
oشاربن علامتي در سال 1315 در ايران تشخيص داده شد وعامل بيماري در موسسه رازي جدا گرديد.
ایتولوژی
كلستريديوم شووئي با كلستريديوم فرزي عامل شاربن علامتي گاو و گوسفند مي باشند.
كلستريديومها باكتريهاي ميله ای شكل,هاگدار,گرم مثبت مي باشند. هاگ اين باكتريها بدون انكه خاصيت حياتي خود را از دست بدهند مدتها قادر به حفظ و نگهداري مي باشندومی توانند در خاك زنده باقی بمانند.
Cكلستريديومهای بيماريزا در هنگام رشد و تكثير زهرابه هاي مخرب و مهلك ترشح مي نمايند كه موجب مرگ موجود زنده مي گردند اين زهرابه ها از جنس پروتئين بوده و اگزوتوكسين ميباشد كه انواع مختلفي مانند زهرابه هاي آلفا,بتا گاما,دلتا,اپسيلون,يوتا,زيتا وغيره می باشد.
كلستريديوم شووئي شديدا نسبت به درجه حرارت بالا و موادضد عفوني كننده شيميايي حساس ميباشد.
هاگ باكتري به حرارت فوق العاده مقاوم بوده و قادر به تحمل دمای 130 درجه سانتي گراد بمدت ده دقيقه ميباشد.
اپیدمیولوژی
1. حيوانات حساس
2. شرايط جغرافيايي
•حيوانات حساس
گاو از سنين 4 ماه تا دو سال به شاربن علامتي حساس بوده و مبتلا مي گردد .
ديگر دامهاي حساس عبارتند از :
گوسفند, بز, خوك ولي تا كنون گزارشي از اين بيماري دراسب منتشر نشده است.
•شرايط جغرافيايي
شاربن علامتي بيشتر درفصول بهار و پاييز در گله ها شايع ميباشد ولي امكان شيوع در فصل زمستان در گله و اسطبل نيز وجود دارد.
بیماریزایی
هاگ هاي موجود در خاك از طريق بلع به دام سرايت مي كندبدین ترتیب که از مجراي دستگاه گوارش بداخل بافت نفوذ و سپس بطرف ماهيچه هدايت ميشود در عضله دام ممكن است تعدادي از هاگها بعلت بيگانه خواري گلبول سفيد نابود گردند ولي تعداد باقي مانده در اثر شرايط فيزيكي شيميايي و يا تحريكي وبعلت وجود نكروز در ماهيچه فشار اكسيژن قطع و يا پايين آمده و موقعيت مناسبي براي رشد و تكثير باكتري فراهم گردد.
نشانیهای باکتری
•دوره كمون باكتري از 3 تا 5 ماه متغير مي باشد .
•نشانيهاي عمومي بي اشتهايي كامل,ضعف و بيحالي شديد,لرزش عضلاني, تنگي نفس ,تب 40تا 41 درجه مرگ بيمار از 12تا48 ساعت.
•آماس ها ويژه ترين علائم محسوب شده وبه ويژه در عضلات شانه ,كمر,سينه,دست و پا وكمتر در گردن و يا زبان گلو وحلق بوجود ميآيند با تماس و مالش در ناحيه تورم يافته صداي خشك كريپتاسيون (جرق-جرق) قابل لمس وشنيدن ميباشد . دقه كردن از انباشت گاز آواي طبلي را آشكار ميسازد برش ماهيچه مبتلا موجب آزاد شدن يك مايع تيره رنگ كه بوي كره تند به مشام مي رسد .
پس از مرگ باكتري بافتي بسيار سريع است و بسياري از باكتريهاي عامل بيماري در بافتها و خاك خشك تشكيل هاگ نموده كه موجب آلودگي مراتع مي شود.
تشخیص ازمایشگاهی
• تهيه گسترش از محل ادم و رنگ آميزي با روش گرم و ديدن با سيل هاي گرم مثبت به شكل تك تك در زير ميكروسكوپ
• تهيه گسترش و استفاده از سرمهاي اختصاصي فلور سانت
• تزريق عصاره عضله مبتلا به خوكچه هندي
• جدا سازي باكتري از محل عفونت دام مبتلا با روش كشت عميق از عضله مبتلا
تشخیص تفریقی
بيماري شاربن علامتي با بيماريهاي زير اشتباه مي گردد:
o ادم بدخيم , عامل بيماري كلستريديوم سپتيكوم بوده و از طريق زخم وارد مي شود
o شاربن, اگر متورم باشد كريپتاسيون وجد ندارد , خون قادر به انعقاد نيست و باسيل آنتراسيس در خون مبتلا قابل تشخيص است
o پاستورلوز
o مسموويت ها
پیشگیری و درمان بیماری در گاو
2از آنجا كه سن ابتلا بيماري معمولا تا دو سالگي است توصيه مي شود كليه گاوهاي مشمول (كمتر از 3 سالگي) دركانونهاي بيماري در بهار هر سال مورد واكسيناسيون قرار گيرد و دامهایي كه براي اولين بار واكسينه مي شوند 2 هفته بعد مجددا واكسينه شوند.
Øدر صورتيكه اپيدمي شاربن علامتي در گله بروز نمايد دو تزريق به فاصله دو هفته ضروري است
Øدر ابتداي بيماري تزريق پني سيلين 4000-8000 واحد نسبت به وزن دام براي 4 تا 5 روز
شاربن علامتي در گوسفند
شاربن علامتي در گوسفند بعلت عفونت زخم در نتيجه پشم چيني , اخته , زابش و غيره توليد مي شود
علائم: قطع اشتها , خستگي , تب و لنگش, تورم در محل آلودگي
كالبد گشايي : وجود ورم گاز دار و استشحام بوي كره تند از عضله عفوني
پيشگيري: انجام اقدامات بهداشتي همراه با دو نوبت واكسيناسيون به فاصله دو نوبت
